Özgecilik

Özgecilik; yardım etme, sorumluluk üstlenme, bağışta bulunma gibi birçok olumlu sosyal davranışı içermektedir. Özgecilik, herhangi bir biçimde ödül beklentisi (başkalarına olumlu bir şey yapmış olmanın verdiği hoş duygu dışında) olmaksızın bir yardım etme davranışıdır. İçerisinde bir incelik ve yücelik barındıran, toplumsal yaşam için hayati önemde bir kavramdır. Özgecilik, alturizm,
diğerkamlık, isar, hubbugayr ya da elseverlik gibi isimlerle de ifade edilmektedir.

Özgeci davranış ile başkalarına yardım eden ya da yardımı amaçlayan davranış arasındaki fark, yardım edilen kişi için önemli olmayabilir, ancak önemli olan yardımda bulunacak kişinin niyetidir (Freedman, Sears, ve Carlsmith, 1993). İmamoğlu (1979), Macaulay ve Berkewitz’in özgecilik tanımını şu şekilde
aktarmıştır: “bu kapsam içinde yardım etme, paylaşma, cömertlik, sosyal haksızlığı ve eşitsizliği azaltma çabası gibi birçok davranış biçimi bulunmaktadır” ve özgecilikle olumlu sosyal davranış aynı şeydir.

Yapılan tanımlamalardan yola çıkarak, bir davranışın özgecilik olarak nitelendirilebilmesi için, gönüllü gerçekleştirilen bir davranış olması, diğer insanlara fayda sağlaması, dışsal bir ödül beklentisi ile yapılmıyor olması ve yerine göre zamandan, enerjiden ve maddi olarak fedakârlık içeren özverili bir davranış olması gerekmektedir, diyebiliriz.

Özgecilik, bireyin psikolojik iyi oluşuna ve mutluluğuna katkı sağlar. Öncelikle, özgeci davranışta bulunan kişi iyi bir şey yapmış olmanın getirdiği olumlu duyguları yaşar. Özgeci davranışlarda bulunan birey, kendisini, faydalı, yardımsever ve iyi bir insan olarak değerlendirebilir. Bu durumda, kişinin öz-
saygı seviyesini etkileyerek psikolojik iyi oluşuna katkı sağlayabilir. Ayrıca olarak, yardımcı olduğu kişiyle arasında pozitif duygular yaşanmasına neden olur. Özgeci kişi, kendisinden daha kötü durumdaki insanlara yardımcı olduğunda, genel olarak yaşadığı suçluluk duygularından da kurtulur. Bu davranışlar, yaşama anlam katarlar, bu da ruh sağlığı için çok çok önemlidir. Kişi zor durumdaki birisine yardımcı olduğunda kendi iyi durumunun da farkına varır ve bu farkındalık da şükretme duygularını tatmasını sağlar.

Uzm. Klinik Psikolog

Merve Cansu Çavuş

 

tr_TRTurkish
tr_TRTurkish