Öz-Saygı: Kendini Değerli Hissetmek

Özsaygı (benlik saygısı) ile ilgili pek çok farklı tanım yapılmıştır, özsaygı kişinin kendi benliğini nasıl algıladığı, kendine ne kadar saygı duyduğu, ne kadar güvenip ne kadar değer verdiğinin genel değerlendirmesidir diyebiliriz. Kişinin kendini algılamasıyla alakalı bir kavram olan öz saygı, kişinin güçlü ve zayıf yönleriyle kendini olduğu gibi kabul etmesi ve kendini değerli görmesidir. Hem insanın kendisini birey olarak değerli, hem de karşılaştığı sorunlarla başa çıkabilecek kadar yeterli hissedebilmesi olan özsaygı; kendini büyük ölçüde itibarlı konuma getirmektir.

Psikoloji tarihinin önemli isimlerinden C.G.Jung; “Mutlu olmak istiyorsan sınırlarını tanı ve onları kabul et”der. Bu sözü çok fazla kişi bilmese de şu mutluluk reçetesi bir yerlerden kulaklara çalınmıştır: özsaygı, “ben kendimi nasıl görüyorum” sorusunun cevabıdır.

Değerlilik ve yeterlilik duygusu, özsaygının temelini oluşturur. Kişi bunlardan birini bile yeteri kadar hissedemediğinde yaşamdan aldığı doyum azalır ve kendini sevemez. Çünkü kişinin yeterlilik duygusu gelişmemişse sorunlar karşısında da yetersiz kalmaktadır. Değerlilik duygusu gelişmemişse, özgün bir birey gibi hissedemez, kendine layık olduğu değeri veremez. Ancak değerlilik ve yeterlilik duygusundan her ikisi de yeterince gelişmemişse hayat o kişi için tam bir kâbus olabilir. Bu durumda kişi kendisini diğerleriyle kıyaslar ve onlar gibi olamadığı, onlar gibi yapamadığı için kendini aşağılar durur.

Genellikle özsaygı kavramının özgüven kavramıyla aynı anlamı taşıdığı düşünülür. Çevrenin kişi hakkındaki görüş ve geri bildirimleri özgüveni oluşturmaktadır; öz saygıda kişinin kendi hakkındaki değerlendirmeleri söz konusudur. Özgüven çevredekilerin kişiyi nasıl gördüğüyle ilgilidir ve kişinin kendini sevip sevmemesi, başkalarının onu değerlendirmesine bağlı kalır. Özgüven kişinin kendini kendi zihninde olumlu ve yeterli algılaması veya kendisi hakkında olumlu iç tasarımlara sahip olması olarak kabul edilir. Özsaygı, insanın kendisine olduğu kadar, başkalarına ve yaşadığı hayata saygı duymasını gerekli kıldığı için, geliştirilmeye ve yükseltilmeye gereksinim duyar. Kişi kendine verdiği değeri artırır, bilgisini çoğaltır, kaynaklarını kullanmayı öğrenir ve hayatı dost ve anlamlı olarak algılamaya başlarsa özsaygı da aynı ölçüde artma gösterecektir. Özsaygı koşulsuz olduğu sürece kişinin özgüveni yüksektir.

Uzm. Klinik Psk. Merve Cansu Çavuş

tr_TRTurkish
tr_TRTurkish